Veel woningen en bedrijfspanden maken nog gebruik van 12 volt verlichting, ooit de meest energiezuinige keuze voordat LED verlichting zijn intrede deed. Tegenwoordig biedt een 12 volt systeem echter geen voordeel meer ten opzichte van standaard 220–240V LED-verlichting, en het ombouwen of behouden van zo’n installatie is vaak niet kostenefficiënt. Alleen in vochtige ruimtes kan 12 volt nog een praktische optie zijn vanwege het veilige lage voltage. De meest voorkomende 12 volt lichtbronnen zijn halogeen GU5.3 spots, die je veel ziet in keukens, badkamers, afzuigkappen, onderkastverlichting, campers en boten.
Inhoudsopgave
Kan ik oude 12 volt lampen vervangen voor LED- verlichting?
Oudere halogeen spots zijn vaak uitgerust met een GU5.3- of G4-fitting. Daardoor lijkt het vervangen van 12 volt halogeen spots door LED-varianten op het eerste gezicht eenvoudig, omdat de fittingen hetzelfde zijn. In de praktijk werkt dit helaas anders. Halogeen spots verbruiken namelijk veel hogere wattages, meestal tussen de 25 en 50 watt, en worden gevoed door een transformator die is afgestemd op dat hogere vermogen. Deze transformator zet 220–240V om naar 12 volt laagspanning, maar is ontworpen voor het energieverbruik van halogeenlampen.
Het grootste probleem ontstaat doordat LED-spots een veel lager wattage hebben. De meeste halogeentransformatoren hebben een minimaal vereist vermogen van ongeveer 40 watt. Plaats je bijvoorbeeld zes LED spots van 5,5 watt, dan kom je op een totaal van 33 watt. Dit is te weinig om de transformator te activeren, waardoor de LED-lampen niet zullen inschakelen. Dit scenario komt in de praktijk in ongeveer 80% van de gevallen voor.
Kortom: het is meestal niet mogelijk om oude 12 volt halogeen spots direct één-op-één te vervangen door LED-spots. Wil je weten welke oplossingen er wél geschikt zijn? Wij denken graag met je mee.
Hoe kan ik wel mijn 12 volt lampen vervangen?
Het is zeker mogelijk om bestaande 12 volt verlichting te upgraden naar LED GU5.3 of G4 spots, zolang je rekening houdt met een belangrijke aanpassing: de oude halogeentransformator moet worden vervangen door een geschikte 12 volt LED-driver. In sommige situaties kan dit lastig zijn, omdat de transformator vaak op moeilijk bereikbare plekken is geplaatst, zoals boven keukenkastjes of in het plafond. Toch is vervanging noodzakelijk om te voorkomen dat de LED-spots niet werken of knipperen. Zodra de nieuwe LED-driver is geïnstalleerd, kun je zonder problemen LED-verlichting in de bestaande armaturen plaatsen.
Een andere optie is mogelijk wanneer de oude transformator goed bereikbaar is. In dat geval kun je ervoor kiezen de transformator volledig te verwijderen en de bekabeling rechtstreeks op 220–240V aan te sluiten. Nieuwe of dikkere kabels zijn niet nodig, omdat LED-verlichting weinig vermogen vraagt. Houd er wel rekening mee dat 12 volt verlichting daarna niet meer toepasbaar is. Je hebt dan GU10 LED-spots op 220–240V nodig, inclusief nieuwe GU10 fittingen. Het vervangen van de oude fittingen is eenvoudig: bij ieder zaaggat kunnen deze zonder problemen worden omgewisseld voor GU10 varianten. Daarna kun je de nieuwe GU10 LED-spots installeren en werkt het verlichtingssysteem weer optimaal.
Bekijk onze LED drivers!
Hoe installeer ik een 12 volt transformator?
Hieronder zie je een aansluitschema waarin stap voor stap wordt weergegeven hoe je een nieuwe transformator plaatst. Zo heb je in één oogopslag duidelijk hoe de aansluiting uitgevoerd moet worden.
-
Schakel de stroom uit:
Zet altijd eerst de stroomtoevoer uit voordat je begint met werken aan de verlichting. Dit kan via de lichtschakelaar, maar bij voorkeur door de groep in de meterkast uit te schakelen. -
Verwijder de oude lamp:
Haal de bestaande lamp uit het armatuur en leg deze opzij. -
Controleer vermogen en fitting:
Bekijk het vermogen van de oude lamp en controleer of de bestaande transformator moet worden vervangen. Bij overstap naar LED is een nieuwe LED-driver meestal noodzakelijk. -
Plaats de nieuwe lamp:
Plaats de nieuwe lamp stevig in het armatuur en controleer of deze goed vastzit. -
Schakel de stroom weer in:
Zet de groep in de meterkast weer aan en test de verlichting om te controleren of alles correct is aangesloten.
Hoe verwijder ik een 12 volt transformator?
Hieronder vind je een aansluitschema waarmee je in één oogopslag kunt zien hoe je een oude transformator verwijdert en de verlichting rechtstreeks aansluit op het netstroom. Dit stappenplan helpt je om de overstap van 12 volt naar 220–240V veilig en overzichtelijk uit te voeren.
-
Schakel de stroom uit:
Zorg er altijd voor dat de stroomtoevoer volledig is uitgeschakeld voordat je begint met werken aan de installatie. -
Verwijder de oude transformator:
Knip de draden aan beide zijden van de transformator door, zowel aan de ingangskant als aan de uitgangskant, zodat deze volledig kan worden verwijderd. -
Kabels verbinden:
Verbind de 220–240V bekabeling met de voormalige 12 volt bedrading via een kroonsteen of lasklem. Zorg dat alle verbindingen stevig en veilig zijn. -
Vervang de fittingen:
Plaats nieuwe GU10 fittingen die geschikt zijn voor 220–240V. Hiermee vervang je de oude GU5.3 fittingen van het 12 volt systeem. -
Plaats de lamp:
Draai de nieuwe GU10 LED-spots in de fitting en monteer de armaturen weer netjes terug op hun plaats. -
Schakel de stroom weer in:
Zet de stroom weer aan via de schakelaar of in de meterkast en controleer of de verlichting naar behoren werkt.
Kortom
Het vervangen van een oud 12 volt verlichtingssysteem door moderne LED-oplossingen biedt niet alleen een betere energie-efficiëntie, maar ook meer betrouwbaarheid en eenvoud in onderhoud. Of je ervoor kiest om de transformator te vervangen of om het systeem volledig om te bouwen naar 220–240V, beide opties zorgen ervoor dat je verlichting weer optimaal functioneert en klaar is voor de toekomst. Door de juiste stappen te volgen en de juiste materialen te gebruiken, kun je zonder problemen overstappen op duurzame en veilige LED-verlichting. Mocht je tijdens het ombouwen vragen hebben of behoefte hebben aan deskundig advies, dan staan onze specialisten altijd voor je klaar om je verder te helpen.
Hieronder vind je bovendien een overzicht van aanvullende blogs die je verder op weg helpen bij het kiezen, installeren en optimaliseren van LED-verlichting. Of je nu meer wilt weten over drivers, dimmers, aansluitmethoden of het vervangen van oude systemen: onze andere artikelen bieden extra uitleg, voorbeelden en praktische tips voor elke situatie.
